Institut za naučne informacije

Savremeni centar za medicinsku naučnu informatiku

Osnovan 1961. godine na inicijativu akademika Gojka Nikoliša. Od osnivanja fizičiki i funkcijski pripada VMA, mada u njen sastav formalno ulazi tek 1992.godine.

Sastoji se od Odeljenja za obradu medicinskih informacija i dokumentaciju, Odeljenja za informisanje i dokumentaciju, Arhiva sanitetske službe i Odseka za izdavačku delatnost - Redakcija časopisa Vojnosanitetski pregled

Osnovne delatnosti: Naučno-informativna delatnost, Bibliotečka delatnost, Izdavačka delatnost, Nastavna delatnost i Arhivska delatnost.

Raspolaže bogatim fondom stručne literature iz oblasti biomedicine.

Istorijat

Pod imenom Institut za vojnomedicinsku dokumentaciju u početku je bio samostalna ustanova direktno potčinjena Načelniku Sanitetske uprave.

Odmah po osnivanju u njegov sastav ulaze stručna biblioteka (osnovana 1930. godine) i fotolaboratorija VMA, redakcija časopisa Vojnosanitetski pregled - VSP (izlazi još od ratne 1944. godine i nastavlja tradiciju Vojno-sanitetskog glasnika koji je izlazio od 1930-1941. godine), a 1969. godine i Odeljenje za istoriju vojnog saniteta (sada Arhiv sanitetske službe) koji je počeo sa radom 1952. godine kao Odsek za istoriju vojnog saniteta.

U 1979. godini dolazi do premene naziva Instituta u Institut za vojnomedicinske naučne informacije i dokumentaciju (IVMNID), dok sadašnji naziv Institut za naučne informacije (INI) dobija 1997. godine.

Odeljenje za obradu medicinskih informacija i dokumentaciju

Odeljenje za obradu medicinskih informacija i dokumentaciju bavi se pretraživanjem, prikupljanjem, obradom, čuvanjem i desiminacijom biomedicinskih naučnih informacija za potrebe svih stručnjaka biomedicinske struke zaposlenih u vojnim i civilnim zdravstvenim ustanovama. Informiše ih o novostima u razvoju domaće i strane medicinske nauke i prakse, a posebno onim od značaja za vojno-sanitetsku službu. Pored toga, prati i izučava razvoj teorije i prakse u oblasti naučne informacijske delatnosti i sprovodi istraživanja u cilju usavršavanja sopstvene organizacije, metodologije i tehnologije rada.

Značajna aktivnost ovog Odeljenja je i indeksiranje svih obrađenih dokumenata iz Fonda biblioteke na osnovu sopstvenog tezaurusa. On je, kao osnovni instrument za obradu sadržaja dokumenata, razvijen po ugledu na MESH- TEZAURUS - Tezaurus MEDLARS sistema za obradu i pretraživanje medicinskih informacija Nacionalne biblioteke za medicinu SAD). Koristi se za pretraživanja i formiranje kataloga i bibliografskih baza podataka, između ostalog i za potrebe Sistema biomedicinskog naučnog informisanja Republike Srbije u kome se Institut kao koordinator ispred Sanitetske službe vojske nalazi od 1986. godine. Za potrebe baze Biomedicina Serbica obrađuju se svi radovi iz VSP, doktorati i magisterijumi koji su branjeni u VMA, a napravljene su i predmetne odrednice za potrebe indeksiranja dokumenata iz oblasti ratne hirurgije i vojnog saniteta. Pored toga, stručnjaci Odeljenja za obradu medicinskih informacija i dokumentaciju organizuju i sprovode nastavnu delatnost iz okvira biomedicinske naučne informatike.

Odeljenje za informisanje i dokumentaciju - stručna biblioteka

Odeljenje za informisanje i dokumentaciju - stručna biblioteka nosilac je bibliotečke delatnosti, u okviru koje se bavi praćenjem izdavačke delatnosti iz oblasti biomedicine i obezbeđuje popunu fonda kupovinom, razmenom, poklonima i razrezom. Međubibliotečka saradnja održava se sa 25 biblioteka, uključujući i Kongresnu biblioteku iz Vašingtona.

Jedna od delatnosti biblioteke je i obezbeđivanje smeštaja i čuvanja bibliotečkog fonda. I pored savremenog i uređenog magacinskog prostora, došlo je do njegovog zagušenja. Zahvaljujući nabavci savremene opreme, od 2002. godine počelo se sa elektronskim arhiviranjem časopisa.

Biblioteka ima i svoju matičnu funkciju, aktivno učestvuje u nastavnoj delatnosti Instituta i u stručnospecijalističkoj obuci bibliotečkih radnika u vojsci. Na stažiranju i praksi u biblioteci bilo je više bibliotekara iz civilnih ustanova, pa čak i studenata Filološkog fakulteta, Grupa za bibliotekarstvo i informatiku.

U čitaonici biblioteke nalazi se pet računara za pretraživanje sopstvenih baza podataka i baza na Internetu. Godišnje biblioteka ima oko 11 000 korisnika kojima se izda preko 25 000 jedinica bibliotečkog materijala, uradi se oko 200 pretraživanja i 110 000 kserokopija.

Fond stručne biblioteke sadrži:

Knjige - 29 000 (3 000) doktorskih disertacija, magistarskih i specijalističkih radova), godišnje se dopunjuje sa 400 novih naslova
Periodične publikacije - 1 200 naslova časopisa (220 000 svezaka); poslednjih godina nabavlja se 180 naslova najznačajnijih biomedicinskih časopisa (2 300 svezaka)
Sekundarne publikacije (indeksi, bibliografije, referatni časopisi)
Referentna zbirka (enciklopedije, priručnici, rečnici, leksikoni, adresari)

Arhiv sanitetske službe

Arhiv sanitetske službe u okviru svoje arhivske delatnosti već godinama bavi se prikupljanjem, sređivanjem i čuvanjem ratne i mirnodopske arhivske građu iz delokruga rada vojnosanitetske službe.

Zaposleni, shodno postojećim propisima, pružaju svu neophodnu stručnu pomoć istraživačima koji proučavaju istoriju vojnog saniteta, ali i drugim zainteresovanim licima kojima su potrebna odgovarajuća dokumenta iz arhiva u cilju regulisanja njihovih prava.

Fond Arhiva (Arhivska građa) sadrži:

Arhivski materijal iz delokruga rada sanitetske službe Vojske Kneževine Srbije i Vojske Kraljevine Jugoslavije - dokumenta, dosijei, publikacije, fotografije
Ratni arhiv (period od 1941. do 1945. godine - 35 000 arhivskih jedinica)
Mirnodopski arhiv (period posle 1945. godine)
Priručnu biblioteku sa retkim stranim i domaćim knjigama

Odsek za izdavačku delatnost

Institut se oduvek bavio i izdavačkom delatnošću. Prvi je izdao bibliografiju medicinske literature koja se objavljivala u bivšoj Jugoslaviji, izdavao je Referatni bilten, sa kratkim sažecima radova iz časopisa fonda biblioteke, Informativni bilten sa prikazima radova, a od posebnih publikacija Novine u medicinskoj tehnici i ratnoj sanitetskoj opremi, Novosti u terapiji i časopis specijalizanata i poslediplomaca MEDICUS.

Poseban segment ove delatnosti je izdavanje časopisa Vojnosanitetski pregled (VSP). Časopis izlazi kontinuirano od 1944. godine i nastavlja tradiciju Vojnosanitetskog glasnika koji je izlazio od 1930-1941. godine. Jedan je od retkih domaćih časopisa koji indeksira najveća biomedicinska baza časopisa MEDLINE uz prikaz apstrakata radova objavljenih u njemu, dok se u bazi EBSCO nalaze njihovi puni tekstovi. Pored njih, objavljene radove kontinuirano indeksiraju BIOLOGICAL ABSTRACTS, CHEMICAL ABSTRACTS i još šest sekundarnih publikacija, a sadržaje i prikaze originalnih radova i izvoda iz sadržaja, tri inostrana vojnomedicinska časopisa. VSP se razmenjuje sa 40 stranih časopisa iz 34 zemlje i sa 33 domaća časopisa.

Danas se smatra prestižnim objaviti rad u VSP, pa je priliv radova iz godine u godinu sve veći, a povećava se i broj radova autora iz inostranstva.

Časopis izlazi 12 puta godišnje. U njemu se objavljuju uvodnici, originalni članci, prethodna saopštenja, opšti pregledi, aktuelne teme, meta-analize, kazuistika, članci iz istorije medicine, lični stavovi, komentari, pisma uredništvu, izveštaji sa naučnih i stručnih skupova, prikazi knjiga i drugi prilozi. Uputstvo o pisanju radova nalazi se u svakom broju časopisa.

Načelnik Instituta je glavni i odgovorni urednik, dok ostali pripadnici Instituta na različite načine učestvuju u njegovom uređivanju i pripremi za štampanje, počevši od prijema i zavođenja radova, slanja na recenziju, stručne i jezičke redakcije, korekture, kompjutersko-grafičke obrade i preloma teksta.

Uređivački odbor VSP čine vrhunski stručnjaci iz različitih oblasti medicine, farmacije i stomatologije iz domaćih vojnih i civilnih struktura, ali i iz inostranstva. Uređivački odbor održava redovne sastanke na kojima se raspravlja o pristiglim radovima, usvajajaju konačne verzije radova i dogovara sadržaj svakog broja.

Naučno-informativna delatnost

Prikupljanje, obrada, pohranjivanje i pretraživanje relevantnih naučnih informacija iz oblasti biomedicine, posebno vojne medicine i farmacije
Pretraživanje baza podataka:
- MEDLINE baza - baza apstrakata sa 11 miliona referenci iz 4 800 časopisa za period od 1950. do 2006. godine
- PUBMED - pristup MEDLINE bazi i drugim bazama putem interneta
- PROQUEST baza - 450 časopisa
- EBSCO baza - 900 časopisa
- HINARI baza - preko 3 480 časopisa iz 113 zemalja
Indeksiranje - sadržinska obrada dokumenata iz fonda biblioteke (monografskih publikacija, doktorskih disertacija, magistarskih i specijalističkih radova, tematskih brojeva časopisa i publikacija Svetske zdravstvene organizacije)
Razvoj sopstvenog rečnika medicinskih predmetnih odrednica na srpskom jeziku (Tezaurus) po ugledu na MESH - tezaurus Nacionalne medicinske biblioteke SAD
Ažuriranje bibliografskih baza:
- BISER baza - indeksiranje domaćih publikacija na engleskom jeziku za potrebe Sistema biomedicinskih naučnih informacija Srbije
- INI baza (indeksiranje Vojnosanitetskog pregleda)
Selektivna diseminacija informacija po definisanim zahtevima korisnika u oblasti biomedicine
Internet sala sa 10 računara

Bibliotečka delatnost

Praćenje izdavačke delatnosti iz oblasti biomedicine, obezbeđivanje popune, smeštaja i čuvanja fonda
Stručna obrada i uređivanje odgovarajućih informativnih instrumenata i sopstvenih baza podataka
Davanje informacija, pretraživanje baza i izdavanje bibliotečke građe
Pružanje reprografskih usluga i elektronsko arhiviranje dokumenata
Međubibliotečka razmena sa 34 ustanove iz zemlje i 29 iz inostranstva i saradnja sa 25 biblioteka, uključujući i Kongresnu biblioteku iz Vašingtona
Matična funkcija za vojne medicinske biblioteke

Fond stručne biblioteke

Knjige - 29 000 (3 000 doktorskih disertacija i magistarskih i specijalističkih radova); godišnje se dopunjuje sa 400 novih naslova
Periodične publikacije - 1 200 naslova časopisa (220 000 svezaka); poslednjih godina nabavlja se 180 naslova najznačajnijih biomedicinskih časopisa (2 300 svezaka)
Sekundarne publikacije (indeksi, bibliografije, referatni časopisi)
Referentna zbirka (enciklopedije, priručnici, rečnici, leksikoni, adresari) U čitaonici se nalazi pet računara za pretraživanje sopstvenih baza podataka i baza na internetu. Godišnje biblioteku poseti oko 11 000 korisnika kojima se izda preko 25 000 jedinica bibliotečkog materijala, uradi se oko 200 pretraživanja i 110 000 kserokopija

Izdavačka delatnost

Vojnosanitetski pregled - časopis lekara i farmaceuta Vojske Srbije
- 12 brojeva godišnje
- indeksira se u bazi MEDLINE
- puni tekst članaka dostupan preko baze EBSCO i na zahtev korisnika u PDF formatu i direktno iz Arhiva časopisa
- Uputstvo - Instructions 2007. PDF
- Impresum PDF
  - srpski
  - engleski
- Poziv na pretplatu
- Poziv na reklamiranje
- Prijem radova za objavljivanje: radovi se mogu slati običnom poštom na adresu Redakcije ili elektronski
- Arhiva
- Katalog časopisa - izdaje se godišnje
- Nove knjige - bibliografija, izlazi kvartalno

Nastavna delatnost

Nastava iz predmeta medicinska informatika:
- za specijalizante u okviru poslediplomske nastave u VMA
- za polaznike Škole rezervnih oficira Sanitetske službe Vojske Srbije
Nastava u okviru stručnospecijalističke obuke bibliotečkih radnika
Stažiranje i praksa bibliotekara iz vojske i civilnih ustanova

Arhivska delatnost

Prikupanje, obrada, sređivanje, čuvanje i zaštita fondova
Stavljanje fondova na uvid istraživačima i drugim zainteresovanim licima u duhu postojećih propisa

Arhivska građa

Arhivska građa i arhivski materijal iz delokruga rada sanitetske službe (SnSl) Vojske Kneževine Srbije (neznatan deo) i Vojske Kraljevine Jugoslavije - dokumenta, publikacije, dosijei i albumi
Ratni arhiv (period od 1941. do 1945. godine - 35 000 arhivskih jedinica):
- dokumentacija o nastanku, razvoju i radu sanitetske službe u NOR-u
- originali i kopije dokumenata
- zbornici dokumenata i podataka u 12 tomova
- hronike (objavljene i neobjavljene)
- sanitetska štampa, radovi i publikacije
- fotodokumenta (slike, negativi, albumi)
- zbirke pečata i štambilja sanitetskih jedinica i ustanova
- medicinska dokumentacija - ranjeničke karte, protokoli, istorije bolesti i sl.
- spiskovi sanitetskog osoblja, jedinica i ustanova
Mirnodopski arhiv (period posle 1945. godine):
- opisni izveštaji sanitetskih ustanova
- elaborati NIR-a SnU za period od 1966. do 1995. godine
- analiza zdravstvenog stanja vojnih lica i ostalih osiguranika na zdravstvenoj zaštiti u vojsci
- nalazi, ocene i mišljenje vojnolekarskih komisija
- Priručna biblioteka sa retkim stranim i domaćim knjigama